Obezite tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de salgın boyutunda artış göstermektedir. Sağlığı tehdit edecek düzeyde obezite probleminin bilimsel olarak kanıtlanmış en etkili çözümü olan obezite cerrahisi de aynı oranda artış göstermekte ve tüm dünyada bir yılda yüzbinlerce obezite ameliyatı gerçekleştirilmektedir. Obezite cerrahisinin uzun dönemde en çekinilen komplikasyonu ise besin, vitamin ve mineral eksiklikleridir. Obezite cerrahisi olmayı düşünen hastaların merak ettiği bu konuyu, uzun yıllardır bu alandaki çalışmalarıyla tanınan İstanbul Obezite ve Metabolizma Cerrahisi Merkezi kurucusu Op.Dr.Murat Üstün’e sorduk.
“Öncelikle bir noktayı aydınlatmak isterim ki; obez hastalarda nutrisyonel eksiklikler obez olmayanlarla kıyaslandığında çok daha yüksek oranda görülür. Yani obezler aşırı kalori tüketiyor olabilirler, ancak bu onların temel besinsel gereksinimlerini giderdiklerini göstermez.”
“Yetersiz alımın dışında, obez hastalarda bazı vitaminlerin (vitamin D) biodönüşümünün kısıtlanması, kronik iltihabi süreçlere bağlı eksiklikler (demir metabolizması), ince barsakta bazı bakterilerin aşırı çoğalmasına bağlı eksiklikler (tiamin, B12, yağda eriyen vitaminler) diğer eksiklik nedenleridir.”
“Dolayısıyla, obez hastalarda ameliyat öncesinde vitamin değerlerine bakıldığında hastaların neredeyse % 90’ında D vitamini, üçte birinde B12, yarıdan çoğunda folat, yarıya yakınında demir ve üçte birinde de B1 vitamini eksikliği olduğu görülmektedir. Yani ameliyat olunmadan önce de belirgin vitamin mineral eksiklikleri mevcuttur ve bu bizzat obezitenin yol açtığı bir tablodur. Bu nedenle, ameliyat öncesi tetkiklerde bu eksiklikler de mutlaka araştırılmalıdır.”
Ameliyat sonrası karşılaşılan eksiklikler de yine bu sayılan maddeler üzerinde yoğunlaşmaktadır. Bozulmuş vitamin mineral düzeyleri ameliyattan sonra kemik erimesi vb komplikasyonlarla ilişkilidir. Bu nedenle obezite ameliyatlarından sonra takip süreci ciddi önem arzetmektedir. Bu takipler 14 günde diyetisyen ve cerrahi, 1.5 ayda diyetisyen, 3-6 ve 12. Aylarda da cerrah ve diyetisyen şeklinde düzenlenmelidir. Ameliyat sonrası takiplere gereken önemi vermeyen hastalarda vitamin mineral eksikliği oranları da artmaktadır.
Özetle, obezite cerrahisinden sonra karşılaşılabilecek vitamin mineral eksikliklerini en çok etkileyen durum, ameliyat öncesinde de mevcut olan eksikliklerdir. Ameliyat sonrası gelişen vitamin mineral eksikliklerini tedavi etmek bazen çok güç olabilmektedir. O nedenle, obezite ameliyatı olacak hastalarda saptanan vitamin mineral eksiklikleri ameliyattan önce düzeltilmelidir. Hastaların takiplerine gereken önemi vermeleri de yaşanabilecek sorunları azaltacaktır.