GLP-1 reseptör agonistleri (Wegovy, Zepbound, Ozempic, Mounjaro) obezite tedavisinde devrim yaratan ilaçlardır. Klinik çalışmalarda hastaların ortalama %15-25 kilo kaybı elde ettiği gösterilmiştir. Ancak her tedavide olduğu gibi, bazı hastalar bu ilaçlara yeterli yanıt vermeyebilir.
GLP-1 ilaçları kullanan veya kullanmayı düşünen, tedaviden beklediği sonucu alamayan veya tedavi seçeneklerini araştıran kişiler için hazırlanmıştır.
GLP-1 İlaçları Nasıl Çalışır?
GLP-1 (Glukagon Benzeri Peptid-1) doğal olarak bağırsaklarımızda üretilen bir hormondur. Yemek yedikten sonra salınır ve şu etkileri gösterir:
GLP-1 ilaçları bu doğal hormonun sentetik versiyonlarıdır ve vücutta çok daha uzun süre aktif kalırlar.
Piyasadaki GLP-1 İlaçları Karşılaştırması
| İlaç Adı | Etken Madde | Ortalama Kilo Kaybı | Uygulama |
|---|---|---|---|
| Wegovy | Semaglutid | %15-17 | Haftalık enjeksiyon |
| Ozempic | Semaglutid | %10-14 | Haftalık enjeksiyon |
| Zepbound/Mounjaro | Tirzepatid | %20-25 | Haftalık enjeksiyon |
| Saxenda | Liraglutid | %8-10 | Günlük enjeksiyon |
GLP-1 İlaçlarına "Yanıtsızlık" Nedir?
Araştırmalara göre, GLP-1 tedavisine yanıtsızlık şu şekilde tanımlanmaktadır:
Bu tanıma göre istatistikler:
- Zepbound (tirzepatid) kullanan hastaların yaklaşık %9-17'si yanıtsız
- Wegovy (semaglutid) kullanan hastaların yaklaşık %13-17'si yanıtsız
Tamamen yanıt vermeyen hastalar nadir olsa da, optimal sonuç alamayan hastalar az değildir.
Yanıtsızlığın Bilimsel Nedenleri
1. GLP-1 Reseptörlerinde Biyolojik Farklılıklar
Her bireyin GLP-1 reseptör yoğunluğu ve duyarlılığı farklıdır. Bazı kişilerde doğal olarak:
- Daha az sayıda GLP-1 reseptörü bulunabilir
- Reseptörler ilaca daha az duyarlı olabilir
- Sinyal iletim mekanizmaları farklı çalışabilir
Bu durum, ilacın iştah azaltıcı ve mide boşalmasını yavaşlatıcı etkilerinin daha zayıf çalışmasına neden olabilir.
2. Genetik Faktörler
İştah düzenlenmesiyle ilgili genlerdeki varyantlar tedavi yanıtını etkiler:
- MC4R geni: İştah merkezinin düzenlenmesinde kritik rol oynar
- FTO geni: Obezite riski ve tedavi yanıtıyla ilişkili
- Leptin reseptör genleri: Tokluk hissinin algılanmasını etkiler
Genetik testler gelecekte tedavi seçiminde yol gösterici olabilir.
3. Eşlik Eden Tıbbi Durumlar
Bazı hastalıklar GLP-1 ilaçlarının etkinliğini azaltabilir:
- Hipotiroidizm: Metabolizmayı yavaşlatır
- Cushing sendromu: Kortizol fazlalığı kilo kaybını zorlaştırır
- Polikistik over sendromu (PCOS): İnsülin direnci etkisi
- Tip 2 Diyabet: Uzun süreli diyabette GLP-1 yanıtı azalabilir
- Uyku apnesi: Hormonal dengesizliklere yol açar
4. Kilo Aldırıcı İlaçlar
Bazı ilaçlar GLP-1 tedavisinin etkisini azaltır:
- Kortikosteroidler (prednizon, deksametazon)
- Bazı antipsikotikler (olanzapin, klozapin)
- Bazı antidepresanlar (mirtazapin, paroksetin)
- Beta blokerler
- Bazı antiepileptikler (valproik asit)
5. Yetersiz Doz veya Erken Bırakma
GLP-1 ilaçlarının tam etkisi için terapötik doza ulaşmak gerekir:
- Wegovy: 2.4 mg/hafta hedef doz (4-5 ay sürer)
- Zepbound: 15 mg/hafta hedef doz (5-6 ay sürer)
Yan etkiler nedeniyle erken bırakmak veya düşük dozda çok uzun kalmak, ilacın "etkisiz" görünmesine neden olabilir.
Kendinizi Test Edin: Yanıtsızlık Risk Faktörleri
Aşağıdaki faktörlerden kaç tanesinin sizin için geçerli olduğunu kontrol edin:
- Tiroid hastalığım var veya tedavi görüyorum
- Kilo aldırıcı ilaç kullanıyorum (kortikosteroid, antipsikotik vb.)
- Düzenli fiziksel aktivite yapmıyorum
- Uyku kalitem düşük veya uyku apnem var
- Kronik stres veya depresyon yaşıyorum
- İlacı düzensiz kullanıyorum veya doz atladım
- Henüz terapötik doza ulaşamadım
- 75 yaş üstündeyim
0-2 faktör: Düşük risk - Tedaviye devam edin ve sabırlı olun
3-4 faktör: Orta risk - Doktorunuzla görüşerek optimizasyon yapın
5+ faktör: Yüksek risk - Alternatif tedavi seçeneklerini değerlendirin
Yaşın Tedaviye Etkisi
Araştırmalar, yaşın GLP-1 tedavi yanıtını önemli ölçüde etkilediğini göstermektedir:
| Yaş Grubu | Ortalama Kilo Kaybı | Notlar |
|---|---|---|
| 18-35 yaş | %18-22 | En iyi yanıt grubu |
| 35-55 yaş | %15-18 | İyi yanıt |
| 55-75 yaş | %12-15 | Orta yanıt |
| 75+ yaş | %8-12 | Düşük yanıt, kas kaybı riski |
Tedaviyi Optimize Etme Adımları
Yan etkilere göre kademeli olarak maksimum tolere edilebilir doza çıkın. Düşük dozlara yanıt vermeyen hastalar, yüksek dozlarda yanıt verebilir.
Protein ağırlıklı beslenme, haftada 150+ dakika egzersiz, 7-8 saat uyku hedefleyin.
Kilo aldırıcı ilaçları doktorunuzla değerlendirin, mümkünse alternatifler düşünün.
Tiroid, PCOS gibi durumların optimal kontrolünü sağlayın.
Semaglutid yetersiz kalıyorsa tirzepatide (Zepbound) geçiş düşünülebilir.
Ne Zaman Tedaviyi Sonlandırmalı?
- Maksimum dozda 3-6 ay sonra %5'den az kilo kaybı
- Farklı bir GLP-1 ilacına geçiş sonrası da yanıt alınamaması
- Tolerans edilemez yan etkiler
- HbA1c ve metabolik parametrelerde iyileşme olmaması
Alternatif: Obezite Cerrahisi
GLP-1 ilaçlarına yeterli yanıt vermeyen hastalar için obezite cerrahisi çok etkili bir alternatiftir:
| Ameliyat Türü | Ortalama Kilo Kaybı | Özellikler |
|---|---|---|
| Tüp Mide | %60-70 fazla kilodan | En yaygın, düşük komplikasyon |
| Gastrik Bypass | %70-80 fazla kilodan | Diyabet için çok etkili |
| SADI-S | %80-90 fazla kilodan | En yüksek etki, tek anastomoz |
Sıkça Sorulan Sorular
GLP-1 ilaçları ömür boyu kullanılmalı mı?
Araştırmalar, ilacın kesilmesiyle kilo geri alımının yaşandığını göstermektedir. Ancak bu durum bireysel faktörlere göre değişir. Yaşam tarzı değişiklikleri kalıcı hale getirilebilirse, doz azaltılabilir veya tedavi sonlandırılabilir.
İlaç değiştirmek faydalı olur mu?
Evet, semaglutid'e (Wegovy) yanıt vermeyen bazı hastalar tirzepatide (Zepbound) yanıt verebilir çünkü tirzepatid hem GLP-1 hem de GIP reseptörlerini hedefler.
Cerrahi ve GLP-1 birlikte kullanılabilir mi?
Bazı durumlarda, özellikle cerrahi öncesi hazırlık döneminde veya cerrahi sonrası kilo geri alımını önlemek için GLP-1 ilaçları kullanılabilir. Bu kararı cerrahınızla birlikte vermelisiniz.
Yan etkiler ne kadar sürer?
Mide bulantısı, kusma gibi yan etkiler genellikle ilk 4-8 haftada azalır. Yavaş doz artırımı yan etkileri minimize eder.
Sonuç
GLP-1 ilaçlarına yanıtsızlık nadir değildir ve sizin hatanız değildir. Her bireyin fizyolojisi, genetiği ve yaşam koşulları farklıdır. Önemli olan, doktorunuzla birlikte sistematik bir şekilde tedaviyi optimize etmek ve gerekirse alternatif seçenekleri değerlendirmektir.
GLP-1 Tedaviniz Hakkında Sorularınız mı Var?
Op. Dr. Murat Üstün ile ücretsiz online danışmanlık randevusu alın.
Randevu AlKaynak: Medscape Medical News, Ocak 2026 | Son güncelleme: Ocak 2026