Dumping Sendromu Hakkında Bilmeniz Gerekenler

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
dumping sendromu

Dumping Sendromu Nedir?

“Hızlı gastrik boşalma” olarak da adlandırılan dumping sendromu, ince barsağın alt kesimleri (duodenum ve jejunum) mideden gelen sindirilmemiş gıdalarla çok hızlı dolarsa oluşur. Bulantı ve abdominal kramplar gibi istenmeyen sindirim sistemi belirtileri verir. Bu belirtiler midede yeterince işlem görmeden barsağa geçen içeriğin ince barsak tarafından sindirilememesine bağlıdır. Dumping sendromu ayrıca gastrik bypass cerrahisi geçirmiş hastalarda şeker ve bazı nişastalar gibi basit karbonhidratların veya yüksek glisemik indeksli gıdaların alınması ile de tetiklenebilir.

Dumping Sendromu

Dumping Sendromunun Tipleri

Hızlı mide boşalımının iki varyasyonu vardır: Erken ve geç dumping. Bu iki tipte belirtilerin yedikten sonra ne zaman ortaya çıktığı ve türü farklıdır. Erken dumping öğün sırasında veya hemen ardından meydana gelir. Sebep daha çok büyük miktarda mide asidi ve sindirilmemiş gıdanın ince barsağa geçişidir. Erken dumping semptomları karın ağrısı, kramplar, geğirme, çarpıntı, bulantı, kusma, ishal ve nefes darlığıdır. Aksine, geç dumping tipik olarak yemekten 1-3 saat sonra ortaya çıkar.

Geç Dumping’de esas mekanizma yüksek miktarda şeker içeren gıdanın barsağa geçişi ve kan şekerinin ani yükselmesidir. Pankreas buna cevap olarak insülin salgılar. Bu kez de kan şekeri ani şekilde düşer. Geç dumping belirtileri düşük kan şekerine bağlı halsizlik, baş dönmesi ve bitkinliktir.

Dumping Sendromunun Belirtileri Nelerdir?

Dumping sendromunun belirtileri hangi tip olduğuna göre değişir. Erken dumping belirtileri genelde bir öğünü bitirdikten sonra 30 dakika içerisinde ortaya çıkar ve genelde şunlardır:

  • Bulantı
  • Kusma, ishal, kramp tarzında karın ağrısı
  • Şişkinlik hissi
  • Halsizlik
  • Baş dönmesi
  • Soğuk terleme

Geç dumping sendromu belirtileri yemekten 2-3 saat sonra ortaya çıkar ve şunlardır:

  • Düşük kan şekeri (hipoglisemi)
  • Halsizlik
  • Soğuk terleme
  • Baş dönmesi
  • Hızlı veya düzensiz kalp atımı

Dumping Sendromunun Nedeni Nedir?

Bariatrik cerrahi midenin ve ince barsağın anatomisini ve normal sindirim fonksiyonlarını değiştirdiği için dumping sendromunun ana nedenidir. Aynı zamanda mide ve pankreastan kaynaklanan sindirim sıvılarının miktarını da azaltır. Diğer ve çok daha nadir bir sebep ise Zollinger-Ellison Sendromudur. Dumping sendromu  çok sık ve çok şiddetli oluyorsa bu bir cerrahi probleme, stomanın gereğinden geniş olmasına işaret ediyor olabilir.

Dumping Sendromunun Tanısı Nasıl Konur?

Tanıda öncelikle size özgü belirtiler ve geçirdiğiniz cerrahi türü önemlidir. Diğer olası tanıları ekarte ettirecek tanısal testler şunlardır:

  • Glukoz tolerans testi: En az 8 saatlik açlıktan sonra kan alınarak kan şekeri değerine bakılır. Ardından glukoz içeren bir sıvı içirilir. 3 saate kadar her 30 dakikada bir kan örneği alınır. Bu test vücudunuzun kan şekerini düzenlemek için insülini nasıl kullandığını test eder.
  • Mide boşalma testi: Bu test midenin yemekten 1-4 saat sonra ne kadar boşaldığını ölçer. Testten önce bir miktar radyoaktif madde içeren bir öğün tüketilir. Özel bir tarayıcı kullanılarak gıdanın sindirim sistemindeki hareketleri izlenir. Bu testin bir hastane ve radyoloji merkezinde yapılması gerekir.
  • Gastroskopi: Ucunda ışık kaynağı ve kamera olan ince bir endoskopla yemek borusu, mide ve onikiparmak barsağı incelenir. Soruna yol açacak başka tıbbi problemler araştırılır. Aynı zamanda mide-barsak geçişinin genişliği ve ülser gibi iyileşme problemleri olup olmadığı aydınlatılır.
  • Radyolojik Testler: Baryum içirilerek sıvının sindirim sisteminizde ilerlemesi anlık olarak izlenir. Bu yöntemle barsak tıkanıklığı vb nedenler net olarak saptanabilir.

Dumping Sendromunun Tedavisi Nasıldır?

Diyet değişiklikleri belirtilerin ortaya çıkışını ve ağırlığını azaltabilir. Hızlı gastrik boşalmadan muzdarip hastalar yeme alışkanlıklarını değiştirmek ve çok sayıda küçük öğünlerle beslenmek zorundadır. Günde 5-6 küçük öğün idealdir. Diyetteki protein ve lif miktarı arttırılmalı, yüksek kalorili besinlerden ve rafine şekerlerden kaçınılmalıdır. Gıdalara kıvam arttırıcı eklenerek geçiş yavaşlatılabilir. Ek olarak, gıdalarla birlikte sıvı almamalıdırlar. Son olarak da, gıdaların çok iyi çiğnendiğinden emin olunmalıdır.

Bazı hastalarda Sandostatin (octreotide acetate) faydalı olabilir. Bu ilaç enjeksiyon şeklindedir. Kısa etkili formu günlük, uzun etkili formu ayda bir kullanılabilir. Mide boşalmasını yavaşlatarak etki gösterir. Aynı zamanda pankreasınızın gıdaya tepki olarak verdiği insülin salımını engeller. Precose (acarbose) gibi ilaçlar vücudun karbonhidratları absorbe etmesini yavaşlatarak geç dumpingde faydalı olabilir.

Eğer gastrik bypass sonrası dumping sendromu yaşıyorsanı ve bu önlemler işe yaramadıysa bu durumda bizim müdahale etmemiz gerekebilir. İlk olarak endoskopik yöntemlerle mide boşalmasını yavaşlatabilir veya geniş olan mide-barsak geçişini daraltabiliriz. Bununla da fayda görmeyen hastalarda bir revizyon ameliyatı gerekebilir. Çok çeşitli revizyon yöntemleri tanımlanmıştır. Bypassın sleeve gastrektomiye dönüştürülmesi, anastomozun yeniden oluşturulması veya araya ince barsak parçası eklenmesi gibi…

Dumping Sendromu-Bariatrik Cerrahiden Sonra Kötü Yeme İşaretçisi

Dumping sendromu büyük bir sağlık riski yaratmaz. Ancak, hastalara çok hızlı, çok fazla, çok şekerli yediklerini haber veren bir işaretçidir. Pratikte pek çok bariatrik cerrahi hastası 2-3’den fazla ciddi dumping atağı yaşamamaktadır. Ağır Dumping vakalarında anastomoz daraltmak üzere veya gastrik bypass’tan tüp mide ameliyatına dönüştürerek revizyon yapılabilir.

dumping diyeti

Dumping Sendromu Diyeti

Bu diyet mide ameliyatı ve özellikle de gastrik bypass ameliyatından sonra bir çok hastanın yaşadığı hoş olmayan Dumping sendromu belirtilerini önlemenizde yardımcı olacaktır. Tekrarlayacak olursak bu nahoş belirtiler şişkinlik, bulantı, halsizlik, terleme, kalp atımlarında hızlanma ve ishaldir. Yemeklerden 30-60 dakika ila 2-3 saat sonra ortaya çıkabilirler. 

Erken belirtiler konsantre şekerin mideden barsaklara hızlı geçişine bağlı oluşur. Vücut bu şekerli sıvıyı seyreltmeye çalışır, barsak içine su çeker. Bu da şişkinlik hissi, karında gurultu, kramp ve bazen de ishale yol açar. Dokulardan su çekilmesi geçici kan basıncı düşüşüne, bu da halsizlik ve bayılma hissine neden olur. 

Geç ortaya çıkan belirtiler ise şekerin hızla emilerek kan dolaşımına katılmasından ve kan şekeri seviyesinin ani yükselmesinden kaynaklanır. Yüksek kan şekeri insülin salgısını uyarır. Aşırı insülin düzeyi de kan şekerinde ani düşmeyi tetikler. Düşük kan şekeri, yani hipoglisemi halsizlik, açlık hissi, çarpıntı gibi belirtilere yol açar. Dolayısıyla Dumping diyeti rafine şekerlerden uzak kalmak ve küçük öğünler esasına dayanır.

Dumping Sendromunda Beslenme

Dumping sendromlu hastalarda düzenlenecek diyetin hem belirtileri önlemesi, hem de gereken günlük besin öğelerini sağlayabilmesi gerekir. Uygulanan cerrahi türüne göre, vitamin ve minerallerin emilimi ciddi şekilde azalmış olabilir. Bu nedenle bazı hastalarda demir, kalsiyum, folat, B12 gibi vitamin ve minerallerin ekstra olarak verilmesi gerekebilir.  

Dumping Diyeti Nasıl Olmalıdır?
  1. Mide ve barsakların aşırı yüklenmesini önlemek için 6 öğün tüketilmelidir.
  2. Öğünler sırasında sıvı tüketilmemelidir. Bu gıdaların mideyi hızlı terketmesini engeller ve düşük mide hacminde yeterli besin alınabilmesini sağlar. 
  3. Sıvılar yemeden 30-45 dakika önce ve 1 saat sonra alınmalıdır. 
  4. Mideden barsaklara doğru hareketi yavaşlatmak için belirtiler ortaya çıktığında uzanmak iyi bir fikir olabilir. Ancak bunu alışkanlık haline getirmemek reflü açısından önemlidir.
  5. Rafine şekerler ve şekerli içeceklerden kesinlikle uzak durulmalıdır.
  6. Çok sıcak veya çok soğuk yiyecek içecekler bazı hastalarda belirtileri kötüleştirdiğinden uzak durulmalıdır. 
Gıda Türü
Grup Tüketiniz Kaçınınız
Süt ve süt ürünleri (2 veya daha fazla ölçek) Tolere edebiliyorsanız, tereyağı, düşük kalorili puding, düşük kalorili yoğurt ve peynirler  Kakaolu karışımlar, dondurma, çikolatalı süt, tatlandırıcı içeren puding, donmuş yoğurt veya mikshake
Sebzeler(3 veya daha fazla porsiyon) Tümü serbest  
Meyveler(2 veya daha fazla porsiyon) Taze meyveler, tatlandırılmamış taze meyve suyu  Kurutulmuş meyveler, tatlandırıcı içeren içecekler, şuruplu frozen meyveler 
Ekmek ve tahıllar (4 veya daha fazla porsiyon) Krakerler, makarna, pirinç, tatlandırılmamış kahvaltılık tahıllar  Şeker kaplı gevrekler, granola, donat, her türlü şekerli unlu ürün
Et ve et ürünleri Yumurta, deniz ürünleri, kırmızı et  İşlenmiş et ürünleri
Yağlar(kalori ihtiyacına göre ayarlanabilir) Tereyağı, zeytinyağı  Margarin, her türlü salata sosları, ketçap
Tatlılar Düşük kalorili jöleler  Kekler, şekerli unlu mamüller, şerbetli tatlılar. 
İçecekler Su, kefir, ayran Tüm gazlı içecekler, enerji içecekleri
Örnek Dumping Menüsü
Kahvaltı Öğle Yemeği Akşam Yemeği
  • Tatlandırılmamış portakal suyu (1/2)
  • Poşe yumurta
  • 1 dilim ekmek
  • 1 tatlı kaşığı tereyağı
  • Küçük bir dilim biftek
  • 1/2 kase brokkoli
  • Tavuk göğsü fileto
  • Patates püresi
  • Bezelye
Kahvaltı sonrası ek öğün Öğleden sonra ek öğün Akşam ek öğün
  • Tatlandırılmamış gevrek
  • 1/2 bardak yarım yağlı süt
  • Hingi filetolu salata
  • 1/2 kase puding
  • Taze meyve
Bu örnek diyetin besin değerleri
Kalori 1,550 Yağ 62 gm
Protein 87 gm Sodyum 2,327 mg
Karbonhidrat 119 gm Potasyum 2,372 mg

Op Dr Murat Üstün

Op Dr Murat Üstün

Dr. Murat Üstün, İstanbul Bariatric Center'ın (IBC) kurucusu ve Türkiye'nin en yetkin obezite cerrahisi uzmanlarındandır. Ege Üniversitesi Tıp Fakültesinden mezun olduktan sonra Ankara Eğitim Araştırma Hastanesi'nde uzmanlığını yapmış, 100'ün üzerinde obezite cerrahisi ile ilgili ulusal ve uluslararası kongrede yer almıştır. Murat Üstün ve İstanbul Bariatric Center ekibi, gastrik bypass, tüp mide ameliyatı, mide balonu ve duodenal switch ile biliopankreatik derivasyon dahil olmak üzere çeşitli tıbbi prosedürler uygulamaktadır. Farklı şekilde gerçekleştirilen bu işlemlerin tümü, vücudun besin emilimini azaltmaksızın, midenin aldığı gıdaları sınırlayarak hastanın kilo vermesine yardımcı olur. Ameliyatlar Joint Commission International (JCI) onaylı bir hastanede gerçekleştirilir. Murat Üstün, tüm kadrosu ile birlikte ana hedef olan hastanın sağlığına ve güvenliğine büyük önem vermekte ve bunun, mükemmellik denkleminin bir parçası olduğuna inanmaktadır.

Bir Yorum Bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Op. Dr. Murat Üstün'ün yazılarından anında haberdar olun!

Obezite ile ilgili bilgilere anında ulaşın ve en yeni gelişmeleri yakından takip edin.